Gen Z Việt đang định hình một lối sống làm việc hoàn toàn mới: ‘sáng vỉa hè, trưa công sở’. Đây là mô hình tận dụng tối đa thời gian ngoài giờ hành chính để kinh doanh nhỏ, điển hình là các mô hình xe cà phê mang đi, nhằm giải quyết áp lực tài chính và nuôi dưỡng tinh thần khởi nghiệp.
Hãy cùng freely.vn khám phá lý do trào lưu Side Hustle (công việc tay trái) này nở rộ, những lợi ích mang lại, và các lời khuyên chuyên gia để duy trì sự cân bằng bền vững.
I. 🚀 TRÀO LƯU “SÁNG VỈA HÈ”: KỶ LUẬT VÀ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH CỦA GIỚI TRẺ
Câu chuyện của Vũ An (25 tuổi, Biên Hòa) là hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ trẻ dám xốc lại kỷ luật sống để theo đuổi mục tiêu tài chính.
- Lối sống mới: 5h30 sáng dậy chuẩn bị, bán cà phê xe đẩy trong hai tiếng, sau đó đến công ty làm việc toàn thời gian lúc 8h.
- Động lực: Khởi nghiệp cuối năm 2024 với mô hình xe cà phê mang đi (take-away coffee) vì vốn ít, rủi ro thấp. Thu nhập thêm $4-5 \text{ triệu đồng}$ mỗi tháng đã giúp cô gái 25 tuổi chủ động trang trải học phí thạc sĩ.
- Giá trị cốt lõi: Theo An, lối sống này rèn cho cô tính kỷ luật và khả năng tận dụng tối đa mỗi phút buổi sáng.
II. 📈 LÝ GIẢI KHOA HỌC VỀ XU HƯỚNG SIDE HUSTLE (CÔNG VIỆC TAY TRÁI)
Theo báo cáo của Anphabe, hơn 60% người trẻ Việt đang tìm kiếm hoặc tham gia các công việc tay trái để cải thiện tài chính. TS Ngô Minh Hải, Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế – Tài chính TP HCM, đưa ra ba lý do chính:
1. Áp Lực Tài Chính Tăng Cao
- Khảo sát năm ngoái cho thấy 74% người đi làm nhận định thu nhập chính không đủ sống.
- Các mô hình bán hàng buổi sáng (như cà phê, đồ ăn sáng) là nguồn thu linh hoạt và thực tế nhất để đối phó với chi phí sinh hoạt ngày càng cao.
2. Tinh Thần Khởi Nghiệp Sớm (Entrepreneurship)
- Người trẻ không ngại tận dụng thời gian trống để thử nghiệm mô hình kinh doanh nhỏ với rủi ro thấp.
- Đây là cơ hội để rèn luyện kỹ năng vận hành, quan sát nhu cầu thị trường, mở rộng cơ hội kinh tế ngoài công việc chính.
3. Cân Bằng Tâm Lý và Giảm Căng Thẳng
- Nhân sự văn phòng (khối công sở) thường chọn công việc tay trái khác biệt với nghề chính (lao động chân tay thay vì tư duy) để giải tỏa căng thẳng.
- Hoạt động như pha chế, sắp xếp hàng hóa tạo sự thay đổi môi trường, giúp cơ thể vận động và tinh thần thư giãn sau những giờ làm việc đòi hỏi tư duy cao.
III. ⚖️ CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI SỨC KHỎE
Việc chạy “hai ca” mang lại lợi ích tài chính lớn nhưng cũng tạo ra áp lực không nhỏ.
| Cơ Hội (Opportunities) | Thách Thức (Challenges) |
| Cải thiện thu nhập và đối phó chi phí sinh hoạt cao. | Kiệt sức và thiếu ngủ mạn tính do phải dậy sớm. |
| Tăng khả năng tự chủ tài chính (Financial Independence). | Ảnh hưởng đến hiệu suất công việc chính (Full-time Job Performance). |
| Rèn luyện tính kỷ luật, kỹ năng quản lý thời gian. | Giảm thời gian nghỉ ngơi, học tập và phát triển cá nhân dài hạn. |
IV. ✅ LỜI KHUYÊN CHUYÊN GIA ĐỂ DUY TRÌ BỀN VỮNG
Chuyên gia Ngô Minh Hải khuyến nghị người trẻ cần có chiến lược thông minh để tránh đánh đổi sức khỏe lấy lợi ích tài chính ngắn hạn:
- Đảm bảo giấc ngủ: Xác định rõ khung giờ làm việc và nghỉ ngơi. Cố gắng ngủ đủ 6-7 tiếng mỗi ngày.
- Làm việc thông minh: Khi đã có vốn và kinh nghiệm, hãy hướng tới thuê nhân sự hoặc tự động hóa quy trình.
- Chiến lược dài hạn: Biến công việc phụ thành tài sản sinh lời thay vì mãi bán sức lao động.
Tóm lại, làm thêm không chỉ là kiếm tiền, mà là học cách làm việc thông minh và giữ cân bằng giữa thu nhập và sức khỏe để có sự nghiệp dài hạn.
HND freely
